Διπλωματική Εργασία Διπλώματος Βυζαντινής Μουσικής

Καλή και ευλογημένη χρονιά!!!

 

Διαβάστε παρακάτω τη Διπλωματική Εργασία  του γράφοντος, 

που παρουσιάστηκε στα πλαίσια 

των Διπλωματικών του εξετάσεων στη Βυζαντινή Μουσική, 

τη Δευτέρα 3 Ιουλίου 2023.

Το θέμα της εργασίας ήταν:

«Παραδοσιακή Κερκυραϊκή ψαλτική τέχνη –

Βυζαντινή  εκκλησιαστική μουσική:

ομοιότητες και διαφορές»

Κορφιάτικο Μεγαλοβδόμαδο με ακούσματα Κερκυραϊκής ψαλτικής

 

(Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό ΕΝ - The Magazine 

τη Μεγάλη Δευτέρα 10 Απριλίου 2023) 

        Ξημερώνει η Κυριακή των Βαγιώνε και οι Κορφιάτες κατεβαίνουμε στη Χώρα με το βάγιο στο πέτο για να συναντήσουμε τον Άγιο – όπως  τότε οι Ισραηλίτες τον Ιησού-, που σε λίγη ώρα θα στρατέψει στη μεγαλύτερη λιτανεία του χρόνου.

      Και να, ακριβώς στις έντεκα το πρωί ξεκινά η Παράκληση -τα Βγάσματα- του Αγίου που, κατά την παράδοση, τελούνται  στην κερκυραϊκή ψαλτική. Αμέσως μετά, ξεκινά η λιτανεία. Οι τόρτσες, οι σκόλες, τα φανάρια, το Μπαρλακί, τα κράνη των φιλαρμονικών ακόμα και η Σεπτή του Αγίου μας Λάρνακα είναι στολισμένα με βάγια, όλα στο πνεύμα της γιορτινής αυτής ημέρας. Σε αυτή τη Λιτανεία δεν ψάλλονται ύμνοι από την Παράκληση του Αγίου μας, όπως το Πρωτοκύριακο και τις 11 του Αυγούστου. Εδώ ψάλλονται ύμνοι από τη Λιτή των Βαΐων. Οι  παλαιότεροι σίγουρα θα θυμούνται τους μακαριστούς παπα-Κώστα Σουρβίνο και παπα-Γιάννη Σκιαδόπουλο να ψάλλουν στα κορφιάτικα το υπέροχο «Το Πανάγιον Πνεύμα, το και τους Αποστόλους διδάξαν…» ή το «Εισερχομένου Σου Κύριε εις την Αγίαν Πόλιν…»!

         Το απόγευμα της ίδιας ημέρας μέχρι και τη Μεγάλη Τρίτη ψάλλεται η Ακολουθία του Νυμφίου ενώ τα πρωινά, μέχρι και τη Μεγάλη Τετάρτη τελούνται στους Ναούς οι Προηγιασμένες Θείες Λειτουργίες. Παλαιότερα - εγώ δεν το πρόλαβα- όλες  μα όλες οι Ακολουθίες αυτών των ημερών (όπως άλλωστε και οι Ακολουθίες όλου του χρόνου)  γίνονταν στα κορφιάτικα, με τους καλλίφωνους ψαλτάδες -και μαζί τους όλο τα εκκλησίασμα- να ψάλλουν το «Ιδού ο Νυμφίος έρχεται…» και «Τον Νυμφώνα Σου βλέπω…»! Σήμερα το μόνο που ακούγεται πια στα κορφιάτικα (και αυτό σε έναν - δύο Ναούς) είναι το «Κατευθυνθήτω…» της Προηγιασμένης Θείας Λειτουργίας.

        Νωρίς το απόγευμα της Μεγάλης Τετάρτης τελείται το Μυστήριο του Ιερού Ευχελαίου και μετά η Ακολουθία του Νιπτήρος.

        Το πρωί της Μεγάλης Πέμπτης γίνεται ο Εσπερινός, που μετά την Είσοδο και το «Φως ιλαρόν…» , εξελίσσεται σε Θεία Λειτουργία –του Μ. Βασιλείου-, σε ανάμνηση της παράδοσης των Αχράντων Μυστηρίων από τον ίδιο τον Κύριό μας! Εδώ το «Φως ιλαρόν…» ίσως να ακουστεί σε κάποιον Ναό στα κορφιάτικα. Το απόγευμα της ίδιας ημέρας ψάλλουμε την Ακολουθία των Παθών, «τα Δώδεκα Ευαγγέλια», με το Προκείμενο «Διεμερίσαντο τα ιμάτιά μου εαυτοίς…» να είναι το μόνο που μπορεί ακόμα κάπου να ψάλλεται  στη ντόπια ψαλτική.

          Τη Μεγάλη Παρασκευή το πρωί τελούνται η Ακολουθία των Μεγάλων Βασιλικών Ωρών και ο Εσπερινός της Αποκαθήλωσης. Το Απόγευμα της ίδιας ημέρας γίνεται η Ακολουθία και εν συνεχεία οι περιφορές των Επιταφίων, με αποκορύφωμα την περιφορά του Επιταφίου του Μητροπολιτικού Ναού αργά το βράδυ.

          Ξημερώνοντας το Μέγα Σάββατο οι Κορφιάτες από νωρίς πάμε στους Ναούς για να κοινωνήσουμε στη Λειτουργία του Μεγάλου Σαββάτου (Εσπερινό που, όπως και τη Μεγάλη Πέμπτη, εξελίσσεται σε Λειτουργία), ακούγοντας παράλληλα   τον περίφημο ύμνο των Τριών Παίδων «Τον Κύριον Υμνείτε…» που, κατά  την παράδοση, ψάλλεται κερκυραϊκά, καθώς και το «Ανάστα ο Θεός…». Εν συνεχεία, όλοι μαζί, κατευθυνόμαστε στην πλατεία (οι παραδοσιακότεροι πάνε τσι «Κάρτε Λάκουες») για να ξανασυναντήσουμε τον Άγιο, που αυτή τη φορά λιτανεύει ο Ίδιος -ως χοροστατών Επίσκοπος- τον Επιτάφιο του Κυρίου. Αυτή είναι και η κατανυκτικότερη λιτανεία του χρόνου στην οποία (θα έπρεπε να) επικρατεί απόλυτη σιωπή, επενδυμένη μόνο από τους πένθιμους ήχους των φιλαρμονικών και τα Εγκώμια που ψάλλουν οι ιερείς. Αμέσως μετά τη λιτανεία ο Άγιος θα παραμείνει όρθιος στη θύρα Του για τέσσερις ολόκληρες ημέρες, διακηρύσσοντας την Ανάσταση.

       Στις 11 ακριβώς γίνεται το έθιμο των μπότηδων, έθιμο που τις τελευταίες δεκαετίες έχει πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις, κάτι που δεν συνάδει με το πνεύμα της ημέρας. Το Μέγα Σάββατο, ακόμα και μετά την «πρώτη (λάθος λεγόμενη) Ανάσταση», είναι η πιο πένθιμη ημέρα του χρόνου, ημέρα κατά την οποία «Σιγησάτω πάσα σάρξ βροτεία…», όπως μας προτρέπει και ο ύμνος που ακούσαμε το πρωί στη Λειτουργία αντί Χερουβικού. Ο Χριστός είναι ακόμα στον τάφο. Δεν πρέπει και δεν επιτρέπετε να μετατρέπουμε αυτήν την ιερή ημέρα σε μέρα ξεφαντώματος.

         Κάπου εδώ όμως τελειώνει το Κορφιάτικο Μεγαλοβδόμαδο. Ραντεβού την Κυριακή της Λαμπριάς για να ψάλλουμε όλοι μαζί το «Χριστός ανέστη…»  στην Αναστάσιμη Ακολουθία (άραγε πόσοι το ξέρουν στα κορφιάτικα;)  και εν συνεχεία να γευθούμε τα παραδοσιακά «τσιλίχορδα» στο Λαμπριάτικο εορταστικό τραπέζι!

         Καλή  συν-Ανάσταση!!! 

 

Παναγιώτης Σπ. Χασαπιάνος

                Μουσικός

Υ.Γ.: Όποιος επιθυμεί να ακούσει κάποιους από τους ύμνους της Μεγάλης Εβδομάδος σε κερκυραϊκή ψαλτική, μπορεί να τους αναζητήσει στο κανάλι https://www.youtube.com/@kerkiraikipsaltiki στο Youtube.

«Έφυγε» από τη ζωή ο Ιωάννης Σουρβίνος (1930 - 2016)

Γράφει ο Σπυρίδων Σωτ. Πουλημένος

      Το περασμένο Σάββατο 13/08/2016 έφυγε από τη ζωή σε  ηλικία  86 χρονών ο Ιωάννης Σουρβίνος.

       Ίσως να μην είναι η κατάλληλη στιγμή, λόγω της συναισθηματικής φόρτισης, να ειπωθούν και να αναπτυχθούν όλες οι πτυχές της προσωπικότητας αυτού του ανθρώπου, τολμώ και παραθέτω όμως λίγες σκέψεις ως ένδειξη σεβασμού και ευγνωμοσύνης προς το πρόσωπό του.

      Ο Ιωάννης Σουρβίνος γεννήθηκε το έτος 1930 στο χωριό Κυνοπιάστες της Κέρκυρας. Οι γονείς του Θεοφάνης και Μαρία, την οποία είχα την τύχη να γνωρίσω και προσωπικά, ήταν ευσεβείς άνθρωποι και συνέβαλαν τα μέγιστα ώστε να μεταδώσουν στα παιδιά τους την αγάπη προς τον Χριστό, την Εκκλησία και κατ΄ επέκταση στον πλησίον.

    Επαγγελματικά ασχολήθηκε επιτυχώς ως εργολάβος οικοδομών και προσέφερε πάντα εργασία κυρίως στους συγχωριανούς του, οι οποίοι τον φώναζαν «Μαστρογιάννη».

        Η αγάπη του και η αγωνία του για την διατήρηση της παράδοσης ήταν μεγάλη, όπως και η προσφορά του στην χορωδιακή μουσική του τόπου μας. Διατέλεσε βασικό στέλεχος της Κερκυραϊκής Καντάδας επί πολλά έτη αλλά και υπηρέτησε με όλες του τις δυνάμεις, τόσο το ψαλτήρι του Ιερού Ναού Αγίου Βασιλείου πόλεως, όσο και την ανδρική τετράφωνη χορωδία του Ναού όταν, εφημέριος ήταν ο αδερφός του μακαριστός Πρωτοπρεσβύτερος Κωνσταντίνος Σουρβίνος, αναπτύσσοντας ιδιαίτερους δεσμούς με τους ενορίτες και όχι  μόνο.

       Η ζωή και η δράση τόσο του μακαριστού πατρός Κωνσταντίνου Σουρβίνου όσο και του αδερφού του Ιωάννη Σουρβίνου χαρακτηριζόταν από προσφορά στην Εκκλησία. Η συνδρομή και συμβολή σε όποιον είχε ανάγκη γινόταν και από τους δύο σύμφωνα με την Ευαγγελική παραγγελία: αθόρυβα και πάντα προς Δόξαν Θεού. Ποτέ δεν ξεχνούσαν και τη μικρή κοινωνία του χωριού τους.

         Σε πολύ μικρή ηλικία ο Ιωάννης Σουρβίνος με έφερε σε επαφή για πρώτη φορά, τόσο εμένα όσο και άλλα παιδιά της ηλικίας μου, με την εκκλησιαστική χορωδία του Ιερού Ναού Αγίου Βασιλείου πόλεως όπου ήταν υπεύθυνος. «Εσύ θα κάνεις σεκόντο» μου έλεγε και εμένα η χαρά μου απερίγραπτη που ήμουν ενεργό μέλος του κόρου. Αυτές οι παιδικές μου αναμνήσεις έχουν χαραχθεί βαθιά μέσα στην καρδιά μου πλημμυρίζοντάς με  με συναισθήματα νοσταλγίας για αυτά που έζησα τότε. Επίκαιρες  και οι συμβουλές του, τόσο σε προσωπικό όσο και σε οικογενειακό επίπεδο που με ακολουθούν και με προστατεύουν από κάθε λογής κακοτοπιά.

         Οι πρόβες  που γίνονταν αλλά και ο σχολιασμός, η κριτική που ακολουθούσε για το τι πήγε καλά και τι όχι στην απόδοση των ύμνων από όλους τους χορωδούς μετά τη Θεία Λειτουργία ήταν πραγματικά ένα «ΣΧΟΛΕΙΟ» που με θωράκισε στο μέλλον με γνώσεις και εμπειρίες. Εκτός των άλλων με δίδαξε ότι για να συμμετέχεις σε μια εκκλησιαστική χορωδία θα πρέπει να αγαπάς αυτό που κάνεις, να έχεις συνέπεια και πειθαρχία, κυρίως όμως φόβο Θεού μέσα σου.

     Ως μαέστρος ήταν μεταδοτικός, οργανωτικός, αυστηρός όπου χρειαζόταν και τον χαρακτήριζε η αποφασιστικότητα και αποτελεσματικότητα δίνοντας πάντα λύσεις σε θέματα που ανέκυπταν, ενώ πολλές φορές επιστράτευε και το πηγαίο και μοναδικό χιούμορ του, το οποίο πραγματικά σε αφόπλιζε και έδειχνε και τη γλυκύτητα του χαρακτήρα του.

      Αυτός ήταν με λίγα λόγια ο Ιωάννης Σουρβίνος, ένας απλός  και ταπεινός άνθρωπος, ένα υπόδειγμα οικογενειάρχη, ένα ανήσυχο πνεύμα  που όλη του την ενέργεια την μετέτρεπε σε δημιουργία. Ήταν ένας άνθρωπος που ευεργέτησε και εμένα προσωπικά ποικιλοτρόπως. Με την παρουσία του, τη στάση ζωής του και την προσφορά του γενικότερα προσέλκυσε πολύ κόσμο  στο χώρο της Εκκλησίας, κοσμώντας αυτήν αλλά και την τοπική κοινωνία, την οποία η είδηση του θανάτου του την βρήκε φτωχότερη.

Αιωνία του η μνήμη!!

Σπυρίδων Σωτ. Πουλημένος

Εκκλησιαστική μουσική

του κ. Γιώργου Γαστεράτου, Φιλόλογου - Ιστορικού

Πράγματι, νομίζω ότι στο Βυζάντιο υπήρχε η πολυφωνική μουσική, όπως υποστηρίζει ο Συμεών Θεσσαλονίκης (Κατά αιρέσεων), ο οποίος προσθέτει ότι το παλιό σύστημα της πολυφωνίας στο Βυζάντιο παρέλυσε από την εισβολή, το 1204, των προσηλωμένων σε ψαλμωδίες μονοφωνικού μέλους σταυροφόρων. Μάλιστα, επί Παλαιολόγων, δύο μονάχα ναοί, η Αγία Σοφία Κωνσταντινουπόλεως και ο Άγιος Δημήτριος Θεσσαλονίκης, κατόρθωσαν να διατηρήσουν το παλαιό σύστημα της πολυφωνίας.

Την ίδια γνώμη έχει και ο γνωστός μεσαιωνοδίφης Κωνσταντίνος Σάθας στο «Ιστορικόν Δοκίμιον περί του θεάτρου και της μουσικής των Βυζαντινών», όπου παραθέτει την πληροφορία (σελ. σνη΄) ότι «…εν έτει 614 ο Ηράκλειος θέλων να περιορίσει τον υπερπλεονάσαντα αριθμόν των εμμίσθων υπηρετών (οφφικιαλίων) του ναού της αγίας Σοφίας ώρισε, κατά την του Ιουστινιανού Νεαράν, τους μεν αναγνώστας εις 160, τους δε ψάλτας εις 25ּ γινώσκοντες δε ότι οι τότε αναγνώσται συνέψαλλον μετά των υποδεεστέρων το αξίωμα ψαλτών, ευκόλως εννοούμεν ότι 185 ψάλται ήτο αδύνατον να εκβάλλωσιν ένα και τον αυτόν τόνον».

Επίσης, νομίζω ότι, αν τα επτάνησα βρίσκονταν "υπό αλλόδοξη επιρροή", η θέση τους ήταν πολύ καλύτερη από άλλα μέρη που βρίσκονταν υπό αλλόθρηκη επιρροή! Αυτό είναι εύκολο να το διαπιστώσει κανείς αν αναλογιστεί πόσοι "ελλαδίτες" κατεύφευγαν διωγμένοι στα Επτάνησα. Ακόμη και αυτό το σεπτό λείψανο του Αγίου και θαυματουργού Σπυρίδωνος δεν θα ερχόταν στην Κέρκυρα αν δεν πίστευε ο Γεώργιος Καλοχαιρέτης ότι φέρνοντάς το εδώ δεν το εξασφάλιζε. Με άλλα λόγια δεν θα υπερβάλλαμε αν υποστηρίζαμε ότι τα Επτάνησα εκείνα τα δύσκολα χρόνια της δουλείας είχαν καταστεί λίκνο του χειμαζομένου γένους!

Αναφορικά με το "επάρατο' για πολλούς "Όργανο", αυτό ήταν εφεύρεση το 246 πΧ του Κτησιβίου, ενός κουρέα ελληνικής καταγωγής από την Αλεξάνδρεια. Η Ύδραυλις ή Ύδραυλος, που ήχησε εκείνη τη χρονιά στο εργαστήριο του Κτησιβίου, δεν ήταν τίποτε άλλο παρά ένα μουσικό όργανο με σειρές ηχητικών σωλήνων, τους αυλούς.

Αργότερα στη Ρώμη και το Βυζάντιο έγινε αρκετά δημοφιλές, καθώς ηχούσε στους αρχαίους ελληνικούς μουσικούς τρόπους (λύδιος, φρύγιος κλπ). Όμως, επειδή και στη «Θάλεια» (άσματα αρειανών) επιβίωναν παλαιότερα αρχαιοελληνικά πολυτονικά μουσικά στοιχεία, θεωρείται πολύ πιθανό να συνόδευε κατ’ αρχάς την «Θάλεια» και αργότερα και την «Αντιθάλεια» (άσματα ορθοδόξων). Το γεγονός αυτό ενισχύει η ύπαρξη οργάνων στους ναούς της Αγίας Σοφίας, των Αγίων Αποστόλων και ίσως στο ναό των Βλαχερνών, εκτός από εκείνα που υπήρχαν στο Ιερό Παλάτιο και τον Ιππόδρομο. Ο ρόλος τους ήταν να συμμετέχουν σε επίσημες τελετές, όπως δοξολογίες, στις οποίες συμμετείχε ο αυτοκράτορας, παίζοντας όχι μελωδία αλλά ηχήματα συνοδεύοντας την ανθρώπινη φωνή.

Επίσης, το όργανον το συναντάμε και σε μία πράξη διπλωματίας: Το 757 μΧ ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Ε΄ ο Κοπρώνυμος θέλησε να στείλει μία διπλωματική αποστολή στο βασιλιά των Φράγκων Πιπίνο τον Βραχύ, με στόχο να τον πάρει με το μέρος του στον εικονοκλαστικό του αγώνα. Η πρεσβεία, ανάμεσα στα άλλα, έφερε ως δώρο ένα όργανο, το οποίο ο Πιπίνος, θέλοντας να το αξιοποιήσει κατά τα ήδη υπάρχοντα δεδομένα, το τοποθέτησε στο ναό του Αγίου Κορνηλίου της Κομπιένης. Παρ’ όλα αυτά το όργανο (orgue) πολεμήθηκε ιδιαίτερα από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που επέμεινε προσηλωμένη σε ψαλμωδίες μονοφωνικού μέλους (γρηγοριανό, αμβροσιανό κ.α.). Μόλις το 1100 μ Χ περίπου οριστικοποιήθηκε στη λειτουργία της η παρουσία του οργάνου, το οποίο, συν τω χρόνω, έγινε απαραίτητο και αναπόσπαστο συμπλήρωμα σε κάθε πλέον τελετουργία.

Τέλος, με την παρακμή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας εγκαταλείφθηκε, αφού η χρήση του ήταν στενά συνδεδεμένη με ένα λαμπρό τελετουργικό που είχε πια χαθεί. Εντούτοις, υπάρχει μία πληροφορία για την ύπαρξή του, που μας την διασώζει ο Γεώργιος Φραντζής στο «Βραχύ Χρονικόν» (κεφ. ΧΧΧ), αναφερόμενος σε μία βυζαντινή πρεσβεία του έτους 1449 στην Ιβηρία (Γεωργία): «Τη γαρ ιδ του οκτωβρίου μηνός του αυτού έτους εστάλην εγώ εις τε τον της Ιβηρίας μέπε, ήγουν βασιλέα, κυρ Γεώργιον και τον βασιλέα Τραπεζούντος κυρ Ιωάννην τον Κομνηνόν μετά χαρίτων αξιολόγων και παρασκευής πολλής και καλής, μετά αρχοντοπούλων και στρατιωτών και ιερομονάχων και ψαλτών και ιατρών και τεχνητών κροτούντων και όργανον, οι και ήκουον όνομα μεν αυτό, τι δε εστίν ουκ είδονּ και επιθυμούσαν ειδείν και ακούσαι οι Ίβηρες, και διά τούτο συνέτρεχον εκ των περάτων αυτής δη της Ιβηρίας, ίνα ακούσουσιν αυτού».

Όλα αυτά σχετικά με το όργανο στο Βυζάντιο τα γνώριζε ο μέγας ιεράρχης και Οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας. Γνώριζε ότι Έλληνας ήταν ο πρώτος κατασκευαστής του, ότι ο ναός της Αγίας Σοφίας Κωνσταντινουπόλεως είχε όργανο και πολυμελή πολυφωνική χορωδία, όπως είδαμε, και ότι «Από εμάς λοιπόν πήρε το Αρμόνιο η Ρωμαϊκή Εκκλησία και όχι εμείς από αυτούς», όπως έλεγε. Έτσι, κατά τη διάρκεια της αρχιερατείας του στην Κέρκυρα, «επανέφερε» τη χρήση του οργάνου στο ναό του Αγίου Σπυρίδωνος και έτσι «η Κέρκυρα είχε κάθε λόγο να καμαρώνει γιατί ύστερα από την Αγία Σοφία έχει από το έτος 1926 το μοναδικό προνόμιο να δοξάζη το Θεό «εν χορδαίς και οργάνοις» σύμφωνα με τις επιταγές του εστεμμένου Προφήτη του Ισραήλ» («Απολύτρωσις», τεύχος 72-76, 1973).

Χριστόδουλος, ο Αρχιεπίσκοπος της καρδιάς μας!

 

(αφιέρωμα για τα επτά χρόνια από την κοίμησή Του)

 

Μια νέα εβδομάδα ξεκίναγε, ξημερώματα Δευτέρας 28^ης Ιανουαρίου 2008 κι αυτό που όλοι, μέχρι εκείνη τη στιγμή, απευχόμασταν είχε δυστυχώς επέλθει… Ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, ο Χριστόδουλός μας είχε αναχωρήσει για την Άνω Ιερουσαλήμ, νικημένος (;) από την ασθένεια που τον ταλαιπωρούσε…

Ολόκληρη η Ελλάδα, όλοι οι Έλληνες μα και ολάκερη η Ορθοδοξία λύγισαν στο άκουσμα της δυσάρεστης είδησης. Όλοι μα όλοι, αγαπώντες και μη αγαπώντες, συμπαθούντες και μη συμπαθούντες αυτόν, έκλιναν το γόνυ εμπρός στο σεπτό λείψανό Του!

Αναμφίβολα, ο μακαριστός Χριστόδουλος υπήρξε μια μεγάλη, μια χαρισματική, με πανορθόδοξη και παγκόσμια ακτινοβολία, εκκλησιαστική (και όχι μόνο) προσωπικότητα, που προκαλούσε τόσο τη λατρεία σε αυτούς που τον αγαπούσαν όσο και το σεβασμό ακόμα και σε αυτούς που τον αμφισβητούσαν!

Ήταν ο Αρχιεπίσκοπος που έφερε την Εκκλησία κοντά στους νέους και τους νέους κοντά στην Εκκλησία. Και όλα αυτά χωρίς εκπτώσεις, χωρίς παρεκκλίσεις από τα Δόγματα και τις Παραδόσεις της Εκκλησίας.

Όπου κι αν πήγαινε, δεν έχανε την ευκαιρία να δείχνει την προσήλωση και το σεβασμό  του στις παραδόσεις του κάθε τόπου, τονίζοντας πάντα πως αυτές είναι που μας συνδέουν με τους προπάτορές μας και την ιστορία μας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής του της στάσης είναι και το παρακάτω εξιστορούμενο γεγονός: «… και ο Αρχιεπίσκοπός μας κ.κ. Χριστόδουλος, όταν πριν χρόνια χοροστατούσε στον Εσπερινό του Αγίου Σπυρίδωνος, που έψαλλε πολυμελής βυζαντινός χορός, ζήτησε από τον καλλίφωνο π. Κων/νο Τζαφέστα, εφημέριο του Μητροπολιτικού μας Ναού, να ψάλλει με τον Κερκυραϊκό τρόπο το Απολυτίκιο του Αγίου μας, γεγονός που γέμισε χαρά όλους τους προσευχομένους Κερκυραίους.» (απόσπασμα άρθρου του μακαριστού π. Κωνσταντίνου Σουρβίνου με θέμα την Κερκυραϊκή ψαλτική στο περιοδικό ΄΄ΑΠΟΛΥΤΡΩΣΙΣ΄΄ το 2007).

Σήμερα, επτά χρόνια μετά την κοίμησή Του, ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος παραμένει πάντα επίκαιρος, πάντα στη σκέψη μας, πάντα στις καρδιές μας!!!

ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος, ΑΙΩΝΙΑ Η ΜΝΗΜΗ!!

Να έχουμε την Ευχή Του!!

12η Δεκεμβρίου, η ημέρα τ’ Αγιού

Άρθρο του Νικολάου Τσιλιμπάρη

δημοσιευμένο στην εφημερίδα «Η Κέρκυρα σήμερα»,

(φύλλο 10^ης Δεκεμβρίου 2014)

Η 12^η Δεκεμβρίου είναι για την Κέρκυρα και τους απανταχού Κερκυραίους η ημέρα Τ’ ΑΓΙΟΥ, ημέρα που γιορτάζει ο ΑΓΙΟΣ ΜΑΣ, ο ΑΓΙΟΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑΣ ο θαυματουργός, ο προστάτης του Νησιού και της ψυχής μας.

Ειδικά τη μέρα αυτή είναι οδυνηρό το να λείπει κάποιος από το Νησί μας, ιδιαίτερα δε για τους απόδημους Κερκυραίους που η ψυχή τους λαχταρά να πάνε στον ΑΓΙΟ να προσκυνήσουν και να υποβάλουν το Σεβασμό τους.

Είναι αυτή η σχέση του Κερκυραίου με τον ΑΓΙΟ που θεωρεί αυτονόητο την ημέρα που ο ΑΓΙΟΣ του γιορτάζει να θέλει από ψυχής να τον επισκεφθεί και να τον προσκυνήσει, εκφράζοντάς του έτσι την πίστη του, την αγάπη του και το σεβασμό του την ημέρα της γιορτής του και φεύγοντας από το Ναό να χει νιώσει την Ευλογία και τη Χάρη του ΑΓΙΟΥ στην ψυχή και στο σώμα του. Αυτή είναι από αιώνων η ιδιότυπη σχέση των Κερκυραίων με τον ΑΓΙΟ τους.

Ο εορτασμός για την ημέρα του ΑΓΙΟΥ, «Τ’ ΑΪ ΣΠΥΡΙΔΩΝΟΥ ανήμερα» λέγανε οι παλιοί Κερκυραίοι, αρχίζει σιγά σιγά να φαίνεται στην πόλη μας από του ΑΪ ΝΙΚΟΛΑΟΥ όπου οι καμπάνες Τ’ ΑΓΙΟΥ αρχίζουν να «βαράνε ΑΛΑΡΜΑ», ενώ το ασημένιο διάδημα τοποθετείται πάνω από τη Θύρα της Κρύπτης του  ΑΓΙΟΥ.

Την 11^η Δεκέμβριου, την παραμονή  Τ’ ΑΓΙΟΥ, ξεκινά ο τριήμερος εορτασμός της γιορτής του όπου στις 11 το πρωί ξεκινά η Παράκληση του ΑΓΙΟΥ σύμφωνα με την παράδοση της Κερκυραϊκής ψαλτικής, στα Κορφιάτικα όπως λέγανε οι παλιοί, κι αφού ολοκληρωθεί με το Ευαγγέλιο σημαίνουν οι καμπάνες ΑΛΑΡΜΑ, η Παλαιά Φιλαρμονική παίζει Marcia και ο ΑΓΙΟΣ, αφού βγει από την Ωραία Πύλη, στέκεται στη ΘΥΡΑ του για την εορτή του επί τριήμερο για προσκύνημα.

Αμέσως μετά τα «Βγάσματα του ΑΓΙΟΥ», έτσι λέγεται η τελετή, η Παλαιά Φιλαρμονική κάνει παραδοσιακά το γύρο με ΜΑΡΣ, δίνοντας έτσι το στίγμα της έναρξης των εορτασμών για τον ΑΓΙΟ μας (τα τελευταία χρόνια δυστυχώς το έθιμο είχε ατονήσει και το επανέφερε το 2010, μόλις ανέλαβε καθήκοντα, ο Αρχιμουσικός Σπυρίδων Προσωπάρης).

Το βράδυ γίνεται πανηγυρικός Εσπερινός και μετά ξεκινά να διαβάζεται το Συναξάρι του ΑΓΙΟΥ έως τις 11 το βράδυ που ξεκινά η Παράκληση και τα Εγκώμια του ΑΓΙΟΥ και αμέσως μετά η Αγρυπνία.

Την παραμονή του ΑΓΙΟΥ παράδοση αιώνων επιβάλει να γευτούμε τις τηγανίτες (κακώς έχει επικρατήσει ο όρος λουκουμάδες), το παραδοσιακό γλυκό της γιορτής του ΑΓΙΟΥ.

Το πρωί της 12^ης Δεκεμβρίου η Λειτουργία στον ΑΓΙΟ είναι η κορύφωση της εορτής όπου η Παλαιά Φιλαρμονική, που την ίδια ημέρα και αυτή γιορτάζει (Φ.Ε.Κ. ο ΑΓΙΟΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ είναι το πλήρες όνομά της), αποδίδει μελωδικά το σεβασμό της στον ΑΓΙΟ, διότι στην Κέρκυρα η Φιλαρμονική δημιουργήθηκε μόνο και μόνο για τη Λιτανεία του ΑΓΙΟΥ. Άρα χωρίς τον ΑΓΙΟ στο νησί μας δεν θα υπήρχε ΦΙΛΑΡΜΟΝΙΚΗ (BANDA). Μετά το πέρας της Λειτουργίας ακολουθεί, στο κατάστημα της Παλαιάς, η παραδοσιακή Συναυλία για την εορτή του ΑΓΙΟΥ και της ΦΙΛΑΡΜΟΝΙΚΗΣ. Το βράδυ έχει πάλι Εσπερινό, Παράκληση και Αγρυπνία.

Τις 12 Δεκεμβρίου γιορτάζει ο ΑΓΙΟΣ συνεπώς η Κέρκυρα και όλοι εμείς. Αγαλλιάζει και χαίρεται  η ψυχή του Κερκυραίου που τιμά, σέβεται και αγαπά τον ΑΓΙΟ του.

Στις 13 Δεκεμβρίου το πρωί έχει Λειτουργία όπου συμμετέχει η Φιλαρμονική «ΜΑΝΤΖΑΡΟΣ» και το τριήμερο τελειώνει στις 4 το μεσημέρι με τα ΜΠΑΣΜΑΤΑ του ΑΓΙΟΥ, δηλαδή Παράκληση στην Κερκυραϊκή ψαλτική, Περιφορά του Πανίερου Λειψάνου τρεις φορές μέσα στο Ναό και εναποθέση στη Λάρνακα στην Κρύπτη του.

Οι δύο Φιλαρμονικές, Παλαιά και ΜΑΝΤΖΑΡΟΣ, με τον παραδοσιακό γύρο με Μάρς δίνουν το σήμα ότι η γιορτή και φέτος τελείωσε.

Ο ΑΓΙΟΣ πάντα να μας σκέπει και να μας αξιώνει κάθε χρόνο με Υγεία να τον τιμούμε και να τον προσκυνάμε την ημέρα της εορτής του.